Leren van casuïstiek: Acute buikpijn bij jonge mannen

Een 17-jarige jongen wordt op de huisartsenspoedpost gezien in verband met buikpijn en braken. Bij aankomst zien we een niet zieke, vlotlopende jongeman, die zelf op de onderzoeksbank gaat liggen.

Zijn buik is soepel. De huisarts denkt aan een virale maag-darm infectie. Hij geeft uitleg en een vangnetadvies. Later op de avond ontstaat er pijn in de linker lies en testikel, maar deze zakt de volgende dag ook weer af. Een dag daarna neemt de pijn in de testikel weer toe. De eigen huisarts stuurt de patiënt in voor een echo waarmee een torsio testis wordt vastgesteld. De linker testis wordt verwijderd en de rechter testis wordt vastgezet in het scrotum.

Enkele weken later meldt zich, in de nacht, eveneens een 17-jarige jongen op de huisartsenspoedpost in verband met buikpijn. De buikpijn concentreert zich vooral in de rechter buikhelft en komt aanvalsgewijs. De huisarts overlegt met de SEH-arts en krijgt het advies om de patiënt met pijnstillers naar huis te laten gaan en bij onvoldoende herstel morgen opnieuw te beoordelen.De volgende dag zijn de klachten verminderd.

Maar, twee dagen later is er opnieuw sprake van pijn in de buik. Nu duidelijk in de rechteronderbuik. De patiënt zegt geen pijn in de bal te hebben. Onder verdenking van appendicitis wordt de patiënt ingestuurd naar de SEH. Aldaar wordt een torsio testis vastgesteld. De rechter testis wordt verwijderd.

Torsio testis is een niet vaak voorkomende diagnose. Per jaar wordt de diagnose 3,8/100.000 vastgesteld en kent twee incidentiepieken namelijk in de perinatale fase en rond de puberteit. Van de torsio testis heeft 10% een atypische presentatie, dat wil zeggen: geïsoleerde buikpijn zonder uitstraling naar lies of scrotum.

Daarnaast heeft een onbekend aantal jongens wisselende periodes van pijn in de testis die spontaan hersteld. Aangenomen wordt dat dit te maken heeft met een torderende testis die spontaan detordeert.

Tijd is testis, dus het is van belang zo snel mogelijk te verwijzen naar uroloog. 6 uur na optreden van pijn in testikel kan deze al necrotisch zijn.

Per december 2024 heeft het NTS bij de ingangsklachten buikpijn bij volwassenen de vraag 'pijn in de testikel' toegevoegd. In de NHG-standaard 'buikpijn bij kinderen' tot 16 jaar, wordt ook gewezen op vragen naar pijn in de lies en testikel en het doen van daarop gericht lichamelijk onderzoek.
In de NHG richtlijn diagnostiek buikpijn bij volwassen wordt dit niet expliciet genoemd.

Maak een brede differentiaaldiagnose: Acute buikpijn bij jongens, ook ouder dan 16 jaar, denk aan een torsio testis; doe uro-genitaal onderzoek ook als er geen pijn in de testikels wordt aangegeven. Geef een daarop gericht vangnetadvies; bij pijn in lies of testikel direct beoordelen.

Literatuur:
H&W: 3 november 2015: 'Denk bij buikpijn aan torsio testis' door Anneke Zwijnenburg, Birgit van Staaij
H&W: 28 mei 2020: 'Intermitterende torsio testis: verdraaid belangrijk om te (h)erkennen' door Pim Keurlings, NHG standaard M100-Buikpijn bij kinderen

Neem dan contact op met de onderzoekscommissie via kwaliteit@dokterdrenthe.nl.